مالیات حقوق و معافیت آن در قانون بودجه سال 1405
- مقدمه
- مالیات بر درآمد حقوق و اشخاص مشمول آن
- معافیت مالیات بر درآمد حقوق موضوع ماده 84 قانون مالیات های مستقیم
- نتیجه گیری
- سوالات متداول
- با ما در تماس باشید
مقدمه
لایحه بودجه هر سال پس از تهیه و تنظیم توسط دولت، جهت بررسی و تصویب به مجلس شورای اسلامی ارائه میشود و پس از تصویب نمایندگان و تأیید مراجع قانونی، در قالب «قانون بودجه سالانه» برای اجرا به دولت ابلاغ میگردد. قانون بودجه علاوه بر تعیین منابع درآمدی دولت و نحوه تخصیص و هزینهکرد اعتبارات، شامل احکام و مقررات متعددی در حوزههای مالیاتی، گمرکی، بانکی، حقوق و دستمزد، عوارض، یارانهها و سایر موضوعات اقتصادی است که آثار مستقیم و غیرمستقیمی بر فعالان اقتصادی، صاحبان مشاغل، شرکتها و عموم مودیان مالیاتی خواهد داشت.
یکی از مهمترین ویژگیهای قانون بودجه، موقتی و سالانه بودن آن است. به این معنا که احکام و مقررات پیشبینیشده در قانون بودجه، اصولاً محدود به همان سال مالی بوده و با پایان سال، اعتبار اجرایی آن نیز خاتمه مییابد. در واقع، قانون بودجه برخلاف قوانین دائمی، ماهیتی زماندار دارد و اجرای احکام آن صرفاً در محدوده زمانی مشخصشده امکانپذیر است؛ مگر آنکه مفاد آن در قالب قوانین دائمی تثبیت شده یا در بودجه سالهای بعد مجدداً تمدید شود.
در سالهای اخیر، بخش قابل توجهی از سیاستهای مالیاتی دولت از طریق احکام قانون بودجه اعمال شده است؛ موضوعی که باعث شده قانون بودجه صرفاً یک سند مالی و درآمدی نباشد، بلکه به یکی از ابزارهای مهم سیاستگذاری اقتصادی و مالیاتی کشور تبدیل شود. از تعیین نرخها و معافیتهای مالیاتی گرفته تا وضع جرائم، مشوقها، تکالیف جدید برای مودیان و حتی تغییر برخی رویههای اجرایی، همگی میتوانند در قالب احکام بودجه سنواتی مورد پیشبینی قرار گیرند.
به همین دلیل، بررسی و تحلیل احکام مالیاتی قانون بودجه سال ۱۴۰۵ برای حسابداران، مدیران مالی، صاحبان کسبوکار، شرکتها و سایر فعالان اقتصادی از اهمیت ویژهای برخوردار است؛ چرا که آگاهی از این احکام میتواند نقش مهمی در کاهش ریسکهای مالیاتی، بهرهمندی از معافیتها و مشوقهای قانونی و همچنین جلوگیری از جرائم و اختلافات مالیاتی داشته باشد.
در همین راستا سازمان امور مالیاتی کشور بخشنامه ای به شماره ص/200/1405 در تاریخ 31/01/1405 صادر کرده است که به تشریح کامل آن در این مقاله خواهیم پرداخت . تا انتهای این مقاله همراه حسابنما باشید .
مالیات بر درآمد حقوق و اشخاص مشمول آن
یکی از مهمترین منابع درآمدی مالیاتی دولت، مالیات بر درآمد حقوق است. بر اساس قوانین مالیاتی کشور، افرادی که در قبال ارائه نیروی کار، تخصص یا خدمات خود برای اشخاص حقیقی یا حقوقی حقوق و مزایا دریافت میکنند، در صورت نداشتن معافیتهای قانونی، موظف به پرداخت مالیات بر درآمد حقوق خواهند بود.
مالیات حقوق در واقع بخشی از درآمد کارکنان است که مطابق مقررات قانونی توسط کارفرما محاسبه، کسر و در مواعد مقرر به حساب سازمان امور مالیاتی کشور واریز میشود. همچنین کارفرمایان مکلف هستند اطلاعات حقوق و مزایای پرداختی کارکنان را از طریق فهرستهای مالیات حقوق به سازمان امور مالیاتی ارسال نمایند. در خصوص نحوه محاسبه، ارسال لیست، تکالیف کارفرمایان و جرائم مربوط، در مقاله «مالیات بر درآمد حقوق» به صورت مفصل توضیح دادهایم.
احکام مربوط به مالیات بر درآمد حقوق در فصل سوم از باب سوم قانون مالیاتهای مستقیم و در مواد 82 تا 92 این قانون مورد بررسی قرار گرفته است. قانونگذار در نخستین ماده این فصل، اشخاص مشمول مالیات بر درآمد حقوق را مشخص نموده است.
مطابق ماده 82 قانون مالیاتهای مستقیم: « درآمدی كه شخص حقيقی در خدمت شخص ديگر (اعم از حقيقی يا حقوقی) در قبال تسليم نيروی كار خود بابت اشتغال در ايران برحسب مدت يا كار انجام يافته به طور نقد يا غيرنقد تحصيل میكند، مشمول ماليات بر درآمد حقوق است »
بر اساس این ماده، هرگاه شخصی در ازای انجام کار برای کارفرما، حقوق، دستمزد، مزایا یا هرگونه پرداخت نقدی و غیرنقدی دریافت کند، درآمد حاصل از آن مشمول مالیات بر درآمد حقوق خواهد بود. بنابراین تفاوتی ندارد که کارفرما شخص حقیقی باشد یا شخص حقوقی؛ ملاک اصلی، وجود رابطه استخدامی یا پرداخت حقوق در قبال ارائه نیروی کار است.
همچنین قانونگذار در تبصره ماده 82 مقرر نموده است: « درآمد حقوقی كه در مدت مأموريت خارج از كشور (از طرف دولت جمهوری اسلامی ايران يا اشخاص مقيم ايران) از منابع ايرانی عايد شخص میشود، مشمول ماليات بر درآمد حقوق میباشد »
بنابراین اگر کارکنان یا مأموران اعزامی از سوی اشخاص مقیم ایران در خارج از کشور فعالیت داشته باشند و حقوق یا مزایای خود را از منابع ایرانی دریافت کنند، این درآمد نیز مشمول مقررات مالیات بر درآمد حقوق خواهد بود.
پس از مشخص شدن اشخاص مشمول مالیات حقوق، قانونگذار در ماده 84 قانون مالیاتهای مستقیم به موضوع بسیار مهم «معافیت مالیات بر درآمد حقوق» پرداخته است که هر ساله میزان آن در قانون بودجه تعیین میشود. به همین دلیل آشنایی با معافیت مالیات حقوق سال 1405 برای کارکنان، کارفرمایان، حسابداران و مدیران مالی از اهمیت ویژهای برخوردار است.
معافیت مالیات بر درآمد حقوق موضوع ماده 84 قانون مالیات های مستقیم
یکی از مهمترین احکامی که همه ساله در قوانین بودجه سنواتی تعیین میشود، میزان معافیت مالیات بر درآمد حقوق و دستمزد کارکنان است. این موضوع به دلیل ارتباط مستقیم با درآمد بخش بزرگی از حقوقبگیران کشور، همواره از مهمترین بخشهای احکام مالیاتی قانون بودجه محسوب میشود و آثار آن نه تنها بر کارکنان و کارگران، بلکه بر واحدهای مالی، حسابداری شرکتها و کارفرمایان نیز تاثیر مستقیم دارد.
مبنای قانونی این معافیت در ماده 84 قانون مالیاتهای مستقیم پیشبینی شده است. در متن این ماده آمده است:
« میزان معافیت مالیات بر درآمد سالانه مشمول مالیات حقوق از یك یا چند منبع، هر ساله در قانون بودجه سنواتی مشخص میشود »
بر همین اساس، قانونگذار هر سال در قانون بودجه، سقف معافیت مالیاتی حقوق و دستمزد را تعیین میکند؛ به این معنا که حقوقبگیران تا میزان مشخصی از درآمد سالانه خود، از پرداخت مالیات معاف خواهند بود و مازاد بر آن مشمول مالیات بر درآمد حقوق میگردد.
البته باید توجه داشت که تمامی دریافتیهای کارکنان معاف از مالیات نیستند و صرفاً برخی اقلام و مزایا مطابق قوانین مالیاتی دارای معافیت میباشند . مهمترین معافیتهای قانونی مالیات حقوق در ماده 91 قانون مالیاتهای مستقیم بیان شده است و سایر مزایا، فوقالعادهها و پرداختیها حسب مورد میتوانند مشمول مالیات باشند.
علاوه بر تعیین سقف معافیت، هر ساله نرخ مالیات بر درآمد حقوق نیز در قانون بودجه مشخص میشود. این نرخها معمولاً به صورت پلکانی تعیین میگردند؛ به این معنا که با افزایش میزان درآمد، نرخ مالیات نیز افزایش پیدا میکند. هدف از این شیوه، رعایت عدالت مالیاتی و دریافت مالیات بیشتر از سطوح درآمدی بالاتر است.
در بخشنامه سازمان امور مالیاتی کشور که بر اساس قانون بودجه سال 1405 صادر شده است، انواع پرداختهای مشمول مالیات بر درآمد حقوق تشریح گردیده و اعلام شده است که:
«نرخ مالیات بر مجموع درآمد حقوق کارکنان دولتی و غیردولتی از قبیل حقوق و مزایا، مقرری یا مزد، حق شغل، حق شاغل، حقالزحمه، حق مشاوره، حق حضور در جلسات، پاداش، کارانه، حقالسعی، اضافهکار، مزایای رفاهی و انگیزشی، بهرهوری، هرگونه پرداخت کارکنان (پرسنلی) از محل ماده (217) قانون مالیاتهای مستقیم، فوقالعاده حقالتدریس، حقالتحقیق، حق پژوهش و حق کشیک، مشمول مالیات بر درآمد حقوق بوده و مالیات متعلقه از طریق نرخهای مقرر و به صورت پلکانی محاسبه میگردد.»
مطابق قانون بودجه سال 1405، سقف معافیت مالیات بر درآمد حقوق برای کارکنان بخشهای دولتی و غیردولتی، سالانه مبلغ 4.800.000.000 ریال تعیین شده است. به عبارت دیگر، حقوقبگیران تا سقف 400.000.000 ریال (40 میلیون تومان) در ماه از پرداخت مالیات بر درآمد حقوق معاف خواهند بود.
بنابراین چنانچه مجموع درآمد مشمول مالیات حقوق کارکنان در هر ماه از مبلغ 40 میلیون تومان تجاوز نکند، مالیاتی بابت حقوق آنها محاسبه و کسر نخواهد شد. اما درآمدهای بیش از این سقف، مشمول مالیات بوده و مالیات آن بر اساس نرخهای پلکانی مقرر در قانون محاسبه میگردد.
همچنین قانونگذار برای رعایت عدالت مالیاتی، نرخ مالیات بر درآمد حقوق را به صورت پلکانی تعیین نموده است. بر این اساس، مالیات حقوق نسبت به مازاد بر سقف معافیت از 10 درصد آغاز شده و با افزایش سطح درآمد، نرخ مالیات به صورت تدریجی افزایش یافته و در بالاترین طبقه درآمدی به 30 درصد خواهد رسید.
در نتیجه، هرچه میزان درآمد مشمول مالیات حقوق افزایش یابد، نرخ مالیات قابل پرداخت نیز بیشتر خواهد شد و کارکنان با درآمدهای بالاتر، سهم بیشتری از مالیات بر درآمد حقوق را پرداخت خواهند کرد.
حسب مقررات مالیاتی، مشمول مالیات بر درآمد حقوق بوده و مالیات آنها بر اساس جداول و نرخهای پلکانی تعیینشده در قانون بودجه سال 1405 محاسبه میگردد.
| معافیت مالیات بر درآمد حقوق سال 1405 (حسابنما) | ||||||||
| پله | معافیت سالانه(ریال) | معافیت ماهانه(ریال) | نرخ | محاسبات ماهانه(ریال) | ||||
| از | تا | از | تا | نرخ | حقوق مشمول | مالیات متعلقه | جمع کل مالیات | |
| اول | 0 | 4,800,000,000 | 0 | 400,000,000 | معاف | 0 | 0 | 0 |
| دوم | 4,800,000,000 | 9,600,000,000 | 400,000,000 | 800,000,000 | 10% | 400,000,000 | 40,000,000 | 40,000,000 |
| سوم | 9,600,000,000 | 12,000,000,000 | 800,000,000 | 1,000,000,000 | 15% | 200,000,000 | 30,000,000 | 70,000,000 |
| چهارم | 12,000,000,000 | 14,400,000,000 | 1,000,000,000 | 1,200,000,000 | 20% | 200,000,000 | 40,000,000 | 110,000,000 |
| پنجم | 14,400,000,000 | 16,800,000,000 | 1,200,000,000 | 1,400,000,000 | 25% | 200,000,000 | 50,000,000 | 160,000,000 |
| ششم | 16,800,000,000 | نسبت به مازاد | 1,400,000,000 | نسبت به مازاد | 30% | X | X | 160.000.000+X |
بنابراین آگاهی از سقف معافیت مالیاتی حقوق، اقلام مشمول مالیات و نرخهای پلکانی مالیات حقوق در سال 1405، برای واحدهای مالی و حسابداری شرکتها و همچنین کارکنان و حقوقبگیران از اهمیت بالایی برخوردار است؛ زیرا هرگونه اشتباه در محاسبه مالیات حقوق میتواند منجر به جرائم مالیاتی و ایجاد بدهی برای کارفرما یا مودی گردد.
نکته مهم آنکه نرخ مالیات بر درآمد حقوق اعضای هیأت علمی دانشگاهها، مؤسسات آموزشی و پژوهشی و همچنین قضات، مشمول نرخهای پلکانی مالیات حقوق موضوع قانون بودجه سال 1405 نبوده و مالیات درآمد حقوق این اشخاص مطابق مقررات مربوط، با نرخ ثابت 10 درصد محاسبه میگردد.
نتیجهگیری
معافیت مالیات بر درآمد حقوق در سال 1405 با تعیین سقف ماهانه 40 میلیون تومان و اعمال نرخهای پلکانی 10 تا 30 درصد برای مازاد آن، یکی از مهمترین احکام مالیاتی قانون بودجه سال جاری محسوب میشود. آگاهی از اقلام مشمول مالیات، میزان معافیت و نحوه محاسبه مالیات حقوق برای کارکنان، کارفرمایان و واحدهای مالی ضروری است تا از بروز اشتباهات و جرائم مالیاتی جلوگیری شود. همچنین توجه به احکام خاص برخی گروهها مانند اعضای هیأت علمی و قضات که مشمول نرخ ثابت 10 درصد هستند، در محاسبات مالیاتی اهمیت ویژهای دارد.
سوالات متداول
1- معافیت مالیات بر درآمد حقوق در سال 1405 چقدر است؟
مطابق قانون بودجه سال 1405، سقف معافیت مالیات بر درآمد حقوق سالانه 4 میلیارد و 800 میلیون ریال و معادل ماهانه 400 میلیون ریال (40 میلیون تومان) تعیین شده است.
2- مالیات حقوق در سال 1405 با چه نرخهایی محاسبه میشود؟
مالیات حقوق به صورت پلکانی محاسبه میشود و نرخ آن برای مازاد بر سقف معافیت از 10 درصد آغاز شده و در بالاترین پله درآمدی به 30 درصد میرسد.
3- چه پرداختهایی مشمول مالیات بر درآمد حقوق هستند؟
حقوق و مزایا، حق شغل، حق شاغل، اضافهکار، پاداش، کارانه، حقالزحمه، حق مشاوره، مزایای رفاهی و انگیزشی، حق حضور در جلسات و سایر پرداختهای مرتبط با اشتغال، از مهمترین اقلام مشمول مالیات بر درآمد حقوق محسوب میشوند.
4- آیا تمامی مزایا و دریافتیهای کارکنان مشمول مالیات هستند؟
خیر. برخی مزایا و پرداختها مطابق ماده 91 قانون مالیاتهای مستقیم از مالیات معاف هستند، اما سایر پرداختها و مزایای شغلی حسب مورد مشمول مالیات خواهند بود.
5- آیا اعضای هیأت علمی دانشگاهها و قضات نیز مشمول نرخهای پلکانی مالیات حقوق هستند؟
خیر. مالیات بر درآمد حقوق اعضای هیأت علمی دانشگاهها، مؤسسات آموزشی و پژوهشی و همچنین قضات، مطابق مقررات مربوط با نرخ ثابت 10 درصد محاسبه میشود و مشمول نرخهای پلکانی قانون بودجه سال 1405 نیست.
با ما در تماس باشید
محاسبه صحیح مالیات حقوق، اعمال معافیتهای قانونی، تهیه و ارسال لیست مالیات حقوق و رعایت آخرین بخشنامهها و مقررات مالیاتی، از مهمترین وظایف واحدهای مالی و حسابداری هر کسبوکار است. هرگونه اشتباه در این فرآیند میتواند منجر به جرائم مالیاتی و ایجاد بدهی برای کارفرما شود.
چنانچه در زمینه محاسبه مالیات حقوق سال 1405، تهیه و ارسال لیست حقوق، اعمال معافیتهای مالیاتی یا رفع ابهامات مربوط به قوانین و بخشنامههای مالیاتی نیاز به مشاوره و خدمات تخصصی دارید، کارشناسان موسسه حسابداری و مالیاتی حسابنما آماده هستند تا شما را در تمامی مراحل همراهی کنند.
کافی است فرم درخواست مشاوره را تکمیل کنید یا با همیاران مالی خودتان تماس بگیرید تا در کوتاهترین زمان ممکن راهنمایی و خدمات مورد نیاز را دریافت نمایید.