ارائــه کلــــیه خـدمـــات حســـابــداری و مـــالیـــــاتـی
بــــــه شـرکـــتهــــا و صـــاحبـــــان مشـــاغل
حساب و کتابش با ما
لذت مدیریت با شما
ارائــه کلــــیه خـدمـــات حســـابــداری و مـــالیـــــاتـی
بــــــه شـرکـــتهــــا و صـــاحبـــــان مشـــاغل
حساب و کتابش با ما
لذت مدیریت با شما
ما هم اکنون آماده پاسخگویی به شما هستیم! برای مشاوره مالی و مالیاتی فرم زیر را تکمیل کنید.
ما در اسرع وقت با شما تماس می گیریم.
انتشار : 1405/02/15
بازنگری : 1405/02/15
مدت مطالعه : 7 دقیقه
سامانه مؤدیان مفهومی است که از سال ۱۳۹۸ با تصویب قانون پایانههای فروشگاهی وارد فضای مالیاتی ایران شد و از دیماه ۱۴۰۲، فعالیت رسمی خود را آغاز کرد. با شروع این فعالیت، اشخاص حقوقی و بسیاری از صاحبان مشاغل موظف به انجام تکالیفی شدند که مهمترین آنها، صدور «صورتحساب الکترونیکی» است. این موضوع به سرعت به یک دغدغه بزرگ برای صاحبان کسبوکار و حسابداران تبدیل شده است؛ چرا که جریمه عدم ارسال این صورتحسابها، ۱۰ درصد از مبلغ فروش است. جالب است بدانید در بسیاری از مواقع، این جریمه سنگین حتی از کل سودِ حاصل از فروش کالا یا خدمات شما هم بیشتر میشود!
یکی از بزرگترین ابهامات مودیان این است که: «آیا همین رسید دستگاه کارتخوان یا درگاه پرداخت، به عنوان صورتحساب الکترونیکی پذیرفته میشود یا خیر؟» در این مقاله سایت حساب نما، قصد داریم با زبانی ساده و با استناد به قوانین و مقررات جدید، به این سوال پاسخ دهیم تا مسیر درست را برای پیشگیری از جریمههای مالیاتی انتخاب کنید.
پیش از آنکه به پاسخ سوال اصلی مقاله بپردازیم، باید دقیقاً بدانیم که وقتی از «صورتحساب الکترونیکی» حرف میزنیم، منظورمان چیست.
طبق بند (ث) ماده ۱ قانون پایانههای فروشگاهی و سامانه مؤدیان، تعریف رسمی این صورتحساب به شرح زیر است :
« صورتحساب الکترونیکی: صورتحساب یا کاربرگ (فرم) الکترونیکی دارای شماره منحصر به فرد مالیاتی که اطلاعات مندرج در آن، در حافظه مالیاتی ذخیره میشود. مشخصات و اقلام اطلاعاتی صورتحساب الکترونیکی، توسط سازمان تعیین و اعلام میشود. در مواردی که از دستگاه کارتخوان بانکی یا درگاه پرداخت الکترونیکی به عنوان پایانه فروشگاهی استفاده میشود، رسید یا گزارش الکترونیکی پرداخت خرید صادره در حکم صورتحساب الکترونیکی است »
به زبان ساده تر صورتحساب الکترونیکی در واقع فایلی است که مشخصات خرید و فروش شما را با یک کد مخصوص (شماره منحصر به فرد مالیاتی) در حافظه مالیاتی ثبت میکند. نکته مهم این ماده قانونی این است که در شرایط خاص، همان رسیدِ کارتخوان هم میتواند «در حکم» صورتحساب باشد که در ادامه مقاله، شرایط دقیق آن را بررسی میکنیم.
این شماره، در واقع «کد ملیِ» صورتحساب شماست. هر صورتحسابی که در سامانه مودیان ثبت میشود، یک کد ۲۲ رقمی اختصاصی دارد که هیچ دو صورتحسابی در کل کشور کد مشابه نخواهند داشت.
اجزای این کد ۲۲ رقمی:
برای اینکه بهتر بدانید این کد از چه بخشهایی تشکیل شده، آن را به زبان ساده کالبدشکافی میکنیم:
۶ کاراکتر اول (شناسه یکتای حافظه مالیاتی): مشخص میکند صورتحساب توسط چه کسی و در کجا صادر شده است.
۵ کاراکتر بعدی (تاریخ صدور): زمان دقیق ثبت صورتحساب را نشان میدهد.
۱۰ کاراکتر بعدی (شماره سریال): ردیف اختصاصی صورتحساب در سیستم شماست.
۱ کاراکتر آخر (رقم کنترلی): برای جلوگیری از اشتباه و تایید صحت کد استفاده میشود.
صورتحساب های الکترونیکی براساس ماهیت به ۳ نوع تقسیم بندی می گردند :
۱ – صورتحساب الکترونیکی نوع اول
۲ – صورتحساب الکترونیکی نوع دوم
۳ – صورتحساب الکترونیکی نوع سوم
هر یک از این صورتحساب ها در موارد مخصوص به خود صادر می گردند و مودیان مالیاتی موظفند برحسب نوع فعالیت و همچنین نوع مشتریان خود از یک یا چند نوع از این صورتحساب ها استفاده کنند.
صورتحساب الکترونیکی نوع اول کاملترین نوع صورتحساب در سامانه مودیان محسوب میشود. در این نوع صورتحساب، اطلاعات کامل خریدار و فروشنده ثبت میگردد. این اطلاعات شامل مواردی مانند نوع فروش، نوع خریدار، تاریخ و زمان صدور صورتحساب، اطلاعات هویتی طرفین معامله یعنی هم فروشنده و هم خریدار و مشخصات کالا یا خدمت با شناسه های آن ها است.
از آنجایی که در صورتحساب نوع اول اطلاعات هویتی خریدار درج میشود، پس از صدور و ثبت صورتحساب در سامانه مودیان و انجام فرآیند اعتبارسنجی، صورتحساب بر اساس شماره اقتصادی خریدار در کارپوشه وی نمایش داده خواهد شد. در صورتی که خریدار صورتحساب را تایید نماید، مالیات بر ارزش افزوده پرداختی آن اگر صورتحساب نقدی باشد و اگر نسیه باشد پس از تکمیل جدول پرداخت به عنوان اعتبار مالیاتی قابل پذیرش خواهد بود.
صورتحساب الکترونیکی نوع اول عمدتاً در معاملات بین فعالان اقتصادی مورد استفاده قرار میگیرد؛ یعنی معاملاتی که هر دو طرف دارای فعالیت اقتصادی، پرونده مالیاتی و شماره اقتصادی هستند. به عبارت دیگر، این نوع صورتحساب بیشتر در کسبوکارهای B2B یا Business to Business کاربرد دارد.
نکته بسیار مهم آن است که تنها صورتحساب الکترونیکی نوع اول قابلیت ایجاد اعتبار مالیات بر ارزش افزوده برای خریدار را دارد. همچنین هزینه و خرید ثبتشده از طریق این صورتحساب در رسیدگیهای مالیاتی، قابل قبول خواهد بود. به همین دلیل، فعالان اقتصادی باید در خرید کالا و خدمات مورد نیاز خود، تا حد امکان از فروشندگانی استفاده کنند که صورتحساب الکترونیکی نوع اول صادر مینمایند.
صورتحساب الکترونیکی نوع دوم، صورتحسابی است که در آن اطلاعات کامل فروشنده و مشخصات کالا یا خدمت درج میشود، اما ثبت اطلاعات خریدار در آن الزامی نمی باشد. به همین دلیل، مالیات بر ارزش افزوده پرداختی بابت این نوع صورتحساب، برای خریدار به عنوان اعتبار مالیاتی قابل پذیرش نخواهد بود.
این نوع صورتحساب عمدتاً برای کسبوکارهایی کاربرد دارد که مشتریان آنها مصرفکنندگان نهایی، خردهفروشان یا واحدهای صنفی هستند. به عبارتی، در معاملاتی که فروش به صورت عمومی و برای مصرف نهایی انجام میشود، استفاده از صورتحساب الکترونیکی نوع دوم متداولتر است.
از آنجا که اطلاعات هویتی خریدار در این نوع صورتحساب ثبت نمیشود، خریدار نمیتواند از آن به عنوان سند معتبر خرید جهت بهرهمندی از اعتبار مالیات بر ارزش افزوده استفاده نماید. همچنین در بسیاری از موارد، پذیرش هزینه و خرید ثبتشده با این نوع صورتحساب در رسیدگیهای مالیاتی با محدودیت مواجه خواهد بود.
نکته مهم دیگر آن است که صورتحساب الکترونیکی نوع دوم، ماهیت نقدی دارد و اصولاً برای معاملات نقدی طراحی شده است؛ بنابراین امکان ثبت شرایط تسویه به صورت نسیه یا مدتدار در این نوع صورتحساب پیشبینی نشده است.
به طور کلی، استفاده از صورتحساب نوع دوم بیشتر برای اشخاص و کسبوکارهایی مناسب است که طرف معامله آنها مصرفکننده نهایی بوده و نیازی به ثبت اعتبار مالیاتی برای خریدار وجود ندارد.
صورتحساب الکترونیکی نوع سوم در واقع همان «رسید پرداخت » صادرشده توسط دستگاه کارتخوان بانکی (POS) یا درگاه الکترونیکی پرداخت است که مطابق مقررات سازمان امور مالیاتی کشور، به عنوان پایانه فروشگاهی مودی شناخته میشود.
به بیان ساده، زمانی که فروشنده از دستگاه کارتخوان یا درگاه پرداخت متصل به پرونده مالیاتی خود استفاده میکند، رسید صادرشده میتواند در قالب صورتحساب الکترونیکی نوع سوم تلقی گردد. در حقیقت، موضوع اصلی بسیاری از ابهامات مودیان نیز همین نوع صورتحساب است؛ اینکه آیا رسید دستگاه کارتخوان میتواند به عنوان صورتحساب معتبر شناخته شود یا خیر.
نکته بسیار مهم در خصوص صورتحساب الکترونیکی نوع سوم آن است که این نوع صورتحساب، همانند صورتحساب نوع دوم، برای خریدار ایجاد اعتبار مالیاتی نمیکند. به عبارت دیگر، مالیات بر ارزش افزوده پرداختی در این نوع رسیدها، به عنوان اعتبار مالیاتی قابل احتساب نخواهد بود.
همچنین صورتحساب نوع سوم ماهیت نقدی دارد و امکان ثبت معامله به صورت نسیه، اقساطی یا مدتدار در آن پیشبینی نشده است. بنابراین، این نوع صورتحساب بیشتر برای معاملات نقدی مورد استفاده قرار میگیرد.
در حال حاضر بسیاری از اصناف، فروشگاهها و کسبوکارهای خدماتی که فروش آنها به مصرفکننده نهایی انجام میشود، از این نوع صورتحساب استفاده میکنند. با این حال، فعالان اقتصادی باید توجه داشته باشند که رسید کارتخوان یا درگاه پرداخت، لزوماً جایگزین صورتحساب الکتورنیکی برای معاملات رسمی بین کسبوکارها نخواهد بود.
اینکه رسید دستگاه کارتخوان بانکی یا درگاه پرداخت الکترونیکی بتواند به عنوان صورتحساب الکترونیکی معتبر شناخته شود، کاملاً وابسته به شرایط و ضوابطی است که در قانون پایانههای فروشگاهی و سامانه مودیان تعیین شده است.
شاید این سوال برای بسیاری از مودیان مطرح باشد که «آیا هر رسید کارتخوانی به منزله صورتحساب الکترونیکی است؟» پاسخ این سوال «خیر» است؛ زیرا پذیرش این رسیدها تابع شرایط مشخص قانونی میباشد که در ادامه به بررسی آن میپردازیم.
یکی از ویژگیهای مهم مقالات سایت حسابنما این است که تمامی مطالب بر اساس مستندات قانونی، بخشنامهها و مقررات سازمان امور مالیاتی تهیه و ارائه میشوند تا مخاطبان بتوانند با اطمینان بیشتری از اطلاعات استفاده نمایند.
بر اساس ماده 14 مکرر قانون پایانههای فروشگاهی و سامانه مودیان، سازمان امور مالیاتی به منظور تسهیل تکالیف مودیان، این اختیار را دارد که برخی از مودیان با حجم فروش کمتر از 25 برابر معافیت موضوع ماده 84 قانون مالیات های مستقیم را از الزام صدور صورتحساب الکترونیکی معاف نماید.
مطابق این ماده قانونی:
« مودیانی که میزان فروش سالانه آنها کمتر از نصاب تعیینشده باشد، میتوانند مشمول معافیت از صدور صورتحساب الکترونیکی شوند.»
در این شرایط، مالیات و عوارض این دسته از مودیان بر اساس میزان فروش و ضرایب تعیینشده توسط سازمان امور مالیاتی محاسبه خواهد شد.
اما قانون در ادامه یک نکته بسیار مهم را نیز بیان میکند؛ چنانچه سایر فعالان اقتصادی از این دسته مودیان خرید انجام دهند:
خرید انجامشده مبنای اعتبار مالیاتی نخواهد بود.
هزینه مربوطه نیز به عنوان هزینه قابل قبول مالیاتی پذیرفته نمیشود.
همچنین در همین ماده تصریح شده است که رسید دستگاه کارتخوان بانکی یا درگاه پرداخت الکترونیکی مودیانی که میزان فروش سالانه آنها از نصاب مقرر بیشتر شود، از ابتدای دومین دوره پس از عبور از نصاب، دیگر صورتحساب الکترونیکی محسوب نخواهد شد.
در تبصره 1 ماده 14 مکرر، به منظور تسهیل اجرای قانون برای مودیان، نصابهای ویژهای برای سالهای ابتدایی اجرای قانون تعیین شده است. بر این اساس، نصاب معافیت در سالهای:
1402 معادل 150 برابر
1403 معادل 100 برابر
1404 معادل 50 برابر
1405 معادل 25 برابر
معافیت موضوع ماده 84 قانون مالیاتهای مستقیم تعیین گردیده است که در مقالهای جداگانه در سایت حسابنما به صورت کامل به بررسی آن پرداختهایم. لازم بذکر است معافیت این ماده در سال 1405 سالیانه مبلغ 4.800.000.000 ریال میباشد .
پاسخ اصلی سوال «چه زمانی رسید کارتخوان در حکم صورتحساب الکترونیکی است؟» در تبصره 2 ماده 14 مکرر قانون پایانه های فروشگاهی و سامانه مودیان بیان شده است.
بر اساس این تبصره:
« تا پایان سال 1404، رسید دستگاه کارتخوان بانکی یا درگاه پرداخت الکترونیکی کلیه مودیانی که عرضهکننده کالا و خدمات واحد هستند یا کالاها و خدمات مورد عرضه آنها مشمول نرخ مالیات بر ارزش افزوده یکسان باشد، صورتحساب الکترونیکی محسوب میشود »
این تبصره دو شرط بسیار مهم دارد:
1- عرضه کالا یا خدمات واحد: مودی باید صرفاً عرضهکننده یک نوع کالا یا خدمت مشخص باشد.
2- یکسان بودن نرخ مالیات بر ارزش افزوده : تمام کالاها یا خدمات ارائهشده باید دارای نرخ مالیات بر ارزش افزوده یکسان باشند.
برای مثال، فروشگاهی را در نظر بگیرید که همزمان کالاهای زیر را عرضه میکند:
کالاهای معاف از مالیات بر ارزش افزوده مانند شیر، پنیر و ماست
کالاهای دارای نرخ خاص مالیاتی مانند انواع سیگار و محصولات دخانی یا نوشابههای قندی گازدار و بدون گاز
کالاهای مشمول نرخ عمومی مالیات و عوارض ارزش افزوده
در چنین شرایطی، به دلیل متفاوت بودن نرخهای مالیاتی کالاها، رسید دستگاه کارتخوان یا درگاه پرداخت الکترونیکی آن فروشگاه، دیگر در حکم صورتحساب الکترونیکی نخواهد بود.
با توجه به اینکه در متن قانون، پایان سال 1404 به عنوان مهلت اجرای این حکم ذکر شده بود، این سوال مطرح میشود که آیا این امکان در سال 1405 حذف شده است؟
پاسخ «خیر» است.
بر اساس بخشنامه شماره 11/1405/200 مورخ 13/02/1405 صادره از سوی رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور، مهلت موضوع تبصره 2 ماده 14 مکرر تمدید شده است.
مطابق این بخشنامه:
« رسید دستگاه کارتخوان بانکی یا درگاه پرداخت الکترونیکی کلیه مودیانی که عرضهکننده کالا و خدمات واحد هستند یا کالاها و خدمات مورد عرضه آنها مشمول نرخ مالیات بر ارزش افزوده یکسان میباشد، تا پایان سال 1405 در حکم صورتحساب الکترونیکی خواهد بود »
بنابراین، مودیانی که شرایط فوق را داشته باشند، همچنان میتوانند تا پایان سال 1405 از رسید کارتخوان یا درگاه پرداخت خود به عنوان صورتحساب الکترونیکی استفاده نمایند.
بنابراین، رسید دستگاه کارتخوان بانکی یا درگاه پرداخت الکترونیکی تنها در صورتی در حکم صورتحساب الکترونیکی محسوب میشود که مودی عرضهکننده کالا یا خدمات واحد بوده و تمامی کالاها و خدمات وی دارای نرخ مالیات بر ارزش افزوده یکسان باشند. همچنین مطابق بخشنامه جدید سازمان امور مالیاتی، این امکان تا پایان سال 1405 تمدید شده است.
خیر. رسید دستگاه کارتخوان یا درگاه پرداخت الکترونیکی تنها در صورتی در حکم صورتحساب الکترونیکی است که مودی عرضهکننده کالا یا خدمات واحد باشد یا تمامی کالاها و خدمات وی دارای نرخ مالیات بر ارزش افزوده یکسان باشند.
خیر. صورتحساب الکترونیکی نوع سوم، همانند صورتحساب نوع دوم، برای خریدار ایجاد اعتبار مالیاتی نمیکند و مالیات پرداختی آن قابل احتساب به عنوان اعتبار ارزش افزوده نیست.
در این حالت، رسید دستگاه کارتخوان دیگر در حکم صورتحساب الکترونیکی نخواهد بود؛ زیرا یکی از شروط اصلی قانون، یکسان بودن نرخ مالیات بر ارزش افزوده کالاها و خدمات عرضهشده است.
بر اساس بخشنامه شماره 200/1405/11 مورخ 1405/02/13 سازمان امور مالیاتی کشور، این امکان تا پایان سال 1405 تمدید شده است.
اگر درباره ارسال صورتحسابهای الکترونیکی، سامانه مودیان یا نحوه صدور انواع صورتحساب سوالی دارید، کارشناسان موسسه حسابنما آماده پاسخگویی و ارائه مشاوره تخصصی به شما هستند. همچنین در صورتی که تمایل داشته باشید فرآیند صدور و ارسال صورتحسابهای الکترونیکی کسبوکار شما توسط تیم متخصص انجام شود، میتوانید این خدمات را به حسابنما بسپارید تا امور مالیاتی شما با دقت و مطابق قوانین انجام گردد.
کافیست فرم زیر را تکمیل نمایید تا همیاران مالی شما در اولین فرصت با شما تماس بگیرند.