اعتراض به برگ تشخیص های سیستمی مالیاتی
بسیاری از فرآیندهای اداری و مالیاتی در سالهای اخیر به سمت هوشمندسازی و ارائه خدمات الکترونیکی حرکت کردهاند. سازمان امور مالیاتی کشور نیز همین طور است. با اجرای طرح جامع مالیاتی، توسعه سامانه مؤدیان و استفاده از دادههای الکترونیکی از طرف مودیان و اشخاص موضوع ماده 169 مکرر قانون مالیات های مستقیم، بخش قابل توجهی از رسیدگی به اظهارنامههای عملکرد را به صورت سیستمی انجام میدهد. در نتیجه این فرآیند، برگ تشخیص مالیات عملکرد بدون رسیدگی سنتی و صرفاً بر اساس اطلاعات موجود در پایگاههای اطلاعاتی سازمان صادر و از طریق کارتابل ابلاغ الکترونیکی به مودیان ابلاغ میشود.
امکان اعتراض به برگ تشخیص سیستمی بعد از صدور وجود دارد؟
پاسخ این سؤال مثبت است. قانون مالیاتهای مستقیم میان برگ تشخیص صادر شده به صورت سیستمی و برگ تشخیص صادر شده در رسیدگیهای اداری و میدانی تفاوتی قائل نشده است. هر مودی در هر دو حالت از حق اعتراض و درخواست رسیدگی مجدد برخوردار است.
تحولی جدید در نظام مالیاتی: صدور سیستمی برگهای تشخیص عملکرد ۱۴۰۳
صدور برگهای تشخیص مالیات عملکرد سال ۱۴۰۳ به صورت حسابرسی سیستمی را میتوان یکی از مهمترین تحولات نظام مالیاتی ایران در سالهای اخیر دانست. در این روش، سازمان امور مالیاتی به جای بررسی دستی پروندهها، اطلاعات ثبتشده در سامانههای مختلف را مبنای رسیدگی قرار میدهد. بر اساس قواعد از پیش تعیینشده، درآمد مشمول مالیات را محاسبه میکند.
دادههای مورد استفاده در این رسیدگی صرفاً محدود به اظهارنامه عملکرد نیست، بلکه اطلاعات سامانه مؤدیان، اظهارنامههای مالیات بر ارزش افزوده، معاملات فصلی، اطلاعات بانکی و سایر دادههای دریافتی از دستگاههای اجرایی ماده 169 مکرر قانون مالیات های مستقیم نیز در این فرآیند مورد استفاده قرار میگیرند.
هدف از این تحول چه بوده است؟
هدف از این تحول، افزایش سرعت رسیدگی، ایجاد وحدت رویه، کاهش خطاهای انسانی ، کاهش فرار و فساد سیستم مالیاتی و حرکت به سمت هوشمندسازی نظام مالیاتی است. با این حال، همانند هر سامانه مبتنی بر داده، در صورت وجود اطلاعات ناقص یا مغایر، احتمال صدور برگ تشخیص با ارقام مورد اختلاف نیز وجود دارد.
نکته: سیستمی بودن برگ تشخیص به معنای صحیح بودن تمامی محاسبات نیست. اگر اطلاعات مبنای رسیدگی ناقص یا اشتباه باشد، مودی همچنان میتواند نسبت به آن اعتراض کند.
باور اشتباه درباره قطعیت برگهای سیستمی
یکی از رایجترین تصورات میان مودیان این است که چون برگ تشخیص توسط سامانه صادر شده و ممیز مالیاتی در صدور آن دخالت مستقیم نداشته است، دیگر امکان اعتراض وجود ندارد. این برداشت صحیح نیست. برگ تشخیص سیستمی از نظر آثار حقوقی هیچ تفاوتی با برگ تشخیص صادر شده در رسیدگی میدانی یا اداری ندارد و صرفاً روش محاسبه آن تغییر کرده است. بنابراین تمام حقوقی که قانون برای اعتراض به برگ تشخیص پیشبینی کرده، در خصوص برگهای تشخیص سیستمی نیز برقرار است.
حق اعتراض به برگ تشخیص سیستم مالیاتی برای مودیان
هرگاه مودی نسبت به مبلغ مالیات، نحوه محاسبه درآمد مشمول مالیات، اطلاعات مبنای رسیدگی یا دادههای مورد استفاده سازمان امور مالیاتی اعتراض داشته باشد، میتواند مطابق ماده ۲۳۸ قانون مالیاتهای مستقیم درخواست رسیدگی مجدد ثبت کند. در عمل، بسیاری از اعتراضات موفق مربوط به پروندههایی است که در آنها اطلاعات سامانهای با واقعیت فعالیت اقتصادی مودی مطابقت نداشته یا برخی هزینهها، معافیتها و اسناد قانونی در محاسبات سیستمی لحاظ نشده است.
ماده ۲۳۸ قانون مالیاتهای مستقیم
ماده ۲۳۸ قانون مالیاتهای مستقیم حق اعتراض به برگ تشخیص مالیاتی را برای مودی پیشبینی کرده است.
مهلت اعتراض به برگ تشخیص سیستمی مالیاتی
صدور برگ تشخیص به صورت سیستمی، هیچ تغییری در مهلت قانونی اعتراض ایجاد نمیکند. بنابراین مودیانی که برگ تشخیص مالیات عملکرد آنها از طریق سامانه ابلاغ الکترونیکی سازمان امور مالیاتی صادر شده است، همانند سایر مودیان میتوانند نسبت به آن اعتراض کنند.
مهلت ۳۰ روزه از تاریخ ابلاغ الکترونیکی
مطابق ماده ۲۳۸ قانون مالیاتهای مستقیم، مودی حق دارد ظرف ۳۰ روز از تاریخ ابلاغ برگ تشخیص، درخواست رسیدگی مجدد خود را همراه با دلایل، اسناد و مدارک به اداره امور مالیاتی ارائه کند. مسئولان مربوطه كه از طرف سازمان امور مالیاتی مشخص می شوند، موظفند پس از ثبت درخواست مؤدی و ظرف مهلتی كه بیش از چهل و پنج روز از تاریخ ثبت درخواست نباشد به موضوع رسیدگی کنند. در صورتی که اعتراض در این مهلت ثبت نشود، برگ تشخیص مالیاتی قطعی خواهد شد. در نتیجه ممکن است برخی از حقوق قانونی مودی و مراحل دادرسی مالیاتی از بین برود.
بررسی گزارش
نخستین اقدام مودی پس از دریافت برگ تشخیص، باید بررسی فرم قواعد و محاسبات رسیدگی باشد. بسیاری از مغایرتها مانند عدم پذیرش برخی هزینهها، اختلاف در مبلغ فروش، یا لحاظ نشدن معافیتهای قانونی، با مطالعه همین گزارش قابل شناسایی است.
اعتراض صرفاً به زیاد بودن مالیات نباشد
اعتراضی که صرفاً به «زیاد بودن مالیات» اشاره کند، معمولاً اثر چندانی ندارد. هرچه ایرادات به گزارش رسیدگی سیستمی دقیقتر و مستندتر بیان شود، احتمال اصلاح برگ تشخیص افزایش خواهد یافت. یعنی بر پایه قواعد و محاسبات رسیدگی دریافت شده باشد. در این صورت احتمال اصلاح و تعدیل مبلغ مالیات در برگ تشخیص افزایش پیدا می کند.
سه نتیجه احتمالی رسیدگی به اعتراض
پس از بررسی اعتراض و مدارک ارائهشده، ممکن است یکی از سه نتیجه زیر در مرحله 238 حاصل شود:
1: پذیرش کامل اعتراض
اگر دلایل لایحه و مستندات مودی مورد قبول قرار گیرد، برگ تشخیص اصلاح یا رد میشود.
2: پذیرش بخشی از اعتراض
در برخی پروندهها، بخشی از دفاعیات مودی پذیرفته شده و مبلغ مالیات تعدیل میشود. مابه التفاوت تا مبلغ مورد اعتراض مؤدي به هيأت حل اختلاف مالياتي ارجاع مي شود.
3: عدم پذیرش اعتراض
اگر دلایل ارائهشده برای تعدیل برگ تشخیص کافی نباشد، اعتراض رد می شود. در این صورت مودی میتواند اعتراض را از طریق هیأت حل اختلاف مالیاتی بدوی پیگیری کند.
اگر اعتراض به برگ تشخیص مالیاتی پذیرفته نشود چه باید کرد؟
در صورتی که پس از رسیدگی، اختلاف میان مودی و اداره امور مالیاتی برطرف نشود، پرونده مطابق مقررات برای رسیدگی به هیأت حل اختلاف مالیاتی بدوی ارجاع خواهد شد. در این مرحله، موضوع توسط هیأتی مستقل از واحد صادرکننده برگ تشخیص بررسی میشود و مودی میتواند با ارائه لایحه دفاعیه، اسناد و توضیحات خود از حقوق قانونیاش دفاع کند. بنابراین، رد اعتراض در مرحله ماده ۲۳۸ به معنای پایان مسیر اعتراض نیست؛ بلکه آغاز مرحله بعدی رسیدگی قانونی است که در قانون مالیاتهای مستقیم پیشبینی شده است.
سوالات متداول در مورد اعتراض به برگ تشخیص سیستمی مالیاتی
آیا برگ تشخیص مالیاتی صادرشده به صورت سیستمی قابل اعتراض است؟
بله. برگ تشخیصهای صادرشده از طریق رسیدگی سیستمی هیچ تفاوتی با برگهای تشخیص صادرشده در رسیدگیهای میدانی یا اداری ندارند و مطابق ماده 238 قانون مالیاتهای مستقیم، مودی میتواند ظرف 30 روز از تاریخ ابلاغ نسبت به آن اعتراض کند.
مهلت اعتراض به برگ تشخیص سیستمی چند روز است؟
مودی از تاریخ ابلاغ برگ تشخیص در کارتابل ابلاغ الکترونیکی سازمان امور مالیاتی، 30 روز فرصت دارد اعتراض خود را ثبت کند.
در جلسه رسیدگی ماده 238 برای برگ تشخیص سیستمی چه مدارکی باید همراه داشته باشیم؟
بهتر است مودی با لایحه دفاعیه، اسناد و مدارک حسابداری، اظهارنامههای مالیاتی، رسید ثبت اعتراض و همچنین گزارش «قواعد و محاسبات رسیدگی سیستمی اظهارنامه عملکرد» در جلسه حاضر شود. در این صورت می تواند به صورت مستند از اعتراض خود دفاع کند.
اگر اعتراض مودی در مرحله ماده 238 پذیرفته نشود، چه اقدامی باید انجام داد؟
پرونده پس از عدم توافق در مرحله 238 ، به صورت سیستمی و خودکار به هیئت های حل اختلاف مالیاتی ارجاع داده میشود.
امکانش هست شما برای ما این اعتراض رو بررسی و ثبت کنید؟
بله. اگر برای اعتراض به برگ تشخیص سیستمی و تنظیم لایحه دفاعیه، حضور در جلسه ماده 238 قانون مالیاتهای مستقیم یا پیگیری مراحل دادرسی مالیاتی نیاز به مشاوره یا همراهی تخصصی دارید، همیاران مالی شما در مؤسسه حسابنما آماده هستند تا پرونده شما را بررسی کند. در تمامی مراحل رسیدگی و اعتراض، از حقوق قانونی شما دفاع می کنیم.